{"id":8364,"date":"2019-01-13T13:45:50","date_gmt":"2019-01-13T11:45:50","guid":{"rendered":"http:\/\/coronie.eu\/wordpress\/?p=8364"},"modified":"2025-10-16T16:16:37","modified_gmt":"2025-10-16T14:16:37","slug":"biedkuku-een-unieke-coroniaanse-vinding-2-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/coronie.eu\/wordpress\/2019\/01\/biedkuku-een-unieke-coroniaanse-vinding-2-2\/","title":{"rendered":"Biedkuku een unieke Coroniaanse vinding! 2\/2"},"content":{"rendered":"\n
\"\"
Bandje voor Patronaatsgebouw Mary’s Hope met o.a de broers Bert en Janus Janssen, Agnus Bron, Thomas Wielzen, Willem Jacott ( Omu Scheer), Christofu van Daal.
<\/sup><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

In deel 1\/2<\/a><\/strong> is ingegaan op het fenomeen biedkuku: betekenis, oorsprong en vormgeving op de dag voorafgaand aan het huwelijk. Hieronder wordt ingegaan op de gebeurtenissen op de huwelijksdag zelf. De grote vraag is dan: suma wan pai opo a koto?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Huwelijksdag  <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Op de huwelijksdag ging het bruidspaar allereerst voor de wet\ntrouwen op het Commissariaat. Daarna vond de kerkelijke inzegening plaats in\neen RK- of een EBGkerk, waarna ten slotte thuis de feestelijkheden konden\nbeginnen.<\/p>\n\n\n\n

In de late namiddag toog dan een groep fleurig uitgedoste vrouwen in koto, die eerbiedig \u201cde delegatie\u201d werd genoemd, met veel op\u2019opo<\/em> (sensatie) naar de bakkerij om de aangeklede trowkuku op te halen. De leidster van de delegatie had de titel delegatiehoofd.<\/p>\n\n\n\n

Niet iedereen had de kwaliteit in zich om delegatiehoofd te zijn. Je moest de trowkuku met veel ambaran (show) op je hoofd kunnen dragen en vooral zorgen dat die niet omviel. \u00a0Je moest ook siksi zijn. Siksi (dus niet sexy) betekent: je uitbundig\/theatraal kunnen gedragen als een drama queen. Je moest ook veel odo\u2019s<\/em> (spreekwoorden) kennen en ze met een goede timing kunnen uitspreken.<\/p>\n\n\n\n

Een bekend delegatiehoofd was mevrouw Johanna Kempes, de echtgenote van Johan (oom Janus) Kempes. Oom Janus fungeerde zelf ook vaak als veilingmeester. Een van de laatsten die als delegatiehoofd fungeerde tijdens huwelijken in Coronie was Irene Plein (zie foto in dl 1\/2).<\/a> \u00a0Deze mensen zijn reeds lang geleden overleden.<\/p>\n\n\n\n

De delegatie begaf zich vanaf de bakkerij op de tonen van\neen muziekbandje dansend, zingend en de Here lovend over straat op weg naar het\nadres waar het huwelijk werd gevierd. Het delegatiehoofd liep vooraan met de\naangeklede trowkuku op het hoofd! <\/p>\n\n\n\n

Langs de weg stonden dan mensen die uit hun erven waren afgekomen op het geluid van de op\u2019opo<\/em> op straat.\u00a0 Ze joelden mee en zwaaiden naar de delegatie.<\/p>\n\n\n\n

Door de delegatie werden bekende christelijke liederen gezongen, maar ook teksten uitgesproken. Het delegatiehoofd riep bijvoorbeeld uit: \u201cgehooorzaamheidddd\u2026..!!!\u201d, waarop de delegatie in koor antwoordde:\u2026. \u201cis diamanttttt!!\u201d.  Bedoeld werd gehoorzaamheid van de bruid aan de bruidegom. Nog een andere: \u201calle genade komt van God\u201d, waarop de delegatie antwoordde: \u201czachtmoedigheid en geduld, dat hopen wij!!!\u201d. <\/p>\n\n\n\n

De biedkuku<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bij aankomst op het feestadres stond het bruidspaar de delegatie op te wachten en werd de trowkuku in ontvangst genomen. Het delegatiehoofd nam vervolgens het woord om het paar toe te spreken, welke toespraak meestal propvol odo\u2019s<\/em> zat. <\/p>\n\n\n\n

Zo kon het gebeuren dat de delegatiehoofd roept naar de bruidegom: \u201cbay asi a no noti, koti a grasi a da\u00b4pe a s\u00b4don\u201d, <\/em>terwijl de delegatieleden en overige aanwezigen lachend kweelden: \u201cieppiepieppiep!<\/em>\u201d. Dit betekent zo ongeveer: een vrouw in huis nemen is niets,
maar haar kunnen verzorgen is waar het echt om gaat. <\/p>\n\n\n\n

Nadat de delegatie haar deel gedaan had, nam de veilingmeester het over en trof voorbereidingen voor het veilen van de trowkuku. Op een tafel naast de trowkuku zette hij enkele bitterglaasjes en een fles macoor (een mierzoet likeurtje van rode zoete stroop\/switi sopi en rum) neer.<\/p>\n\n\n\n

Het was altijd een man die erg thuis was in odo\u2019s<\/em>, omdat hij bij elk stukje koek dat zou worden geveild een odo moest uitspreken. En de odo<\/em> was de naam die het stukje koek dat werd geveild, meekreeg.<\/p>\n\n\n\n

Mijn informanten vertelden mij niet alles, maar ik begreep\ndat dubbelzinnigheid troef was bij de uitleg van de odo\u2019s. Hieronder noem ik\nenkele van die odo\u2019s. <\/p>\n\n\n\n

\u201cSwiti fu kraskrasi\nmek\u2019 puspusi las\u2019en tere!!! Ieppiepep!!\u201d <\/em>Omwille van het genot van de jeuk\nverloor de poes haar staart.<\/p>\n\n\n\n

\u201cSwiti fu yong’ grasi mek kaw broko pen. Ieppiepep!!\u201d <\/em>Omwille van heerlijk jong gras, brak de stier uit. Wellicht een ouwe-bok-groen-blaadje-huwelijk. <\/p>\n\n\n\n

\u201cSapatia na wan switi\nfroktu, ma yu no mu piki en na gron! Ieppiepep!!\u201d <\/em>(De sapotille is een\nlekkere vrucht, maar je moet die niet consumeren als die uit een boom gevallen\nis.<\/p>\n\n\n\n

\u201cSwiti fu lo merki, meki 2 puspusi feti fu wan preti nyan!\u201d \u201cIeppiepep!!\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u201cUn luku bun!\u201d,<\/em> waarschuwde het delegatiehoofd streng, zwaaiend met de wijsvinger en \u00e9\u00e9n hand in de zij: \u201ca dey di mati e lafu moro tranga nanga yu, na a dei dati a e kiri yu! \u201cIeppiepep!!\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Soms was een odo<\/em> ook bedoeld als pesterij naar een aanwezige fonbroki yonkman<\/em>\/opschepper, die dus klaarblijkelijk het onderspit had gedolven tegenover de bruidegom. Fonbroki<\/em> betekent:
tegenover anderen beweren datje een relatie hebt (gehad) met een dame, terwijl de dame in kwestie van niets weet. Aanwezige gasten, die de feitelijke achtergronden kenden en wisten voor wie een bepaalde odo<\/em> bestemd was, beleefden uiteraard dan ook veel binnenpret aan die odo.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Als de veilingmeester klaar was om te beginnen met de veiling stelde hij (wellicht met een grijns) de aanwezigen de gewichtige openingsvraag: \u201csuma o opo a koto?\u201d<\/em> (wie van jullie gaat de rok oplichten\/wie gaat een openingsbod op de koto<\/em>?), De koto <\/em>is het eerste onderdeel dat wordt geveild. Als uiteindelijk de hoogste bieder de koto<\/em> had gekocht, mocht hij dansend op de tonen van de muziekband zijn macoortje ophalen bij de tafel van de veilingmeester. De koto<\/em> kreeg hij echter niet mee, die was bestemd voor het bruidspaar.<\/p>\n\n\n\n

Hierna begon het veilen van de trowkuku.<\/em> De veilingmeester sneed een stukje uit de trowkuku hield het omhoog en gaf – zoals eerder gezegd –\u00a0 het stukje koek een naam, bijvoorbeeld Sapatia wan switi froktu, ma yu no mu piki en na gron, <\/em>waarna de gasten kwelen:
\u201cIeppiepep!!\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n

Er werd ook Engels gesproken. De veilingmeester riep bijvoorbeeld: \u201chere another nice piece of
kiksi again!\u201d.<\/em> De hoogste bieder op het aangeboden stukje trowkuku ging
dansend op tonen van de muziekband zijn stukje koek en glaasje macoor ophalen. <\/p>\n\n\n\n

Dit ritueel herhaalde zich totdat het laatste stukje koek was verkocht. Het kon overigens gebeuren dat de koper van de koto<\/em> of een stukje koek het doorverkocht aan een ander. Ook dat geld ging in de pot voor het bruidspaar. Dus geen enkele gast werd er beter van; uitsluitend het bruidspaar. De veilig was daarom dan ook meer bestemd voor respectabele burgers die afspraken nakwamen.<\/p>\n\n\n\n

Wanneer jongeren of notoire dronkaards\/schobbejakken\/vagebonden\nmeededen met het bieden, staakte de veilingmeester onmiddellijk de veiling en\nwilde hij eerst geld zien van de wellicht onbetrouwbare bieder. De ervaring had\nnamelijk geleerd dat het deze groep uitsluitend om het glaasje macoor ging en\nzij geenszins de bedoeling hadden (achteraf) te betalen. <\/p>\n\n\n\n

Hier past de anekdote over een bekende slager van toen, wiens naam ik niet zal noemen. Hij bood ooit op een biedkuku<\/em> tegen de districtscommissaris (burgemeester) van Coronie. Uiteindelijk betaalde de slager 100 gulden (in die tijd een kapitaal bedrag) voor een stukje koek en bezorgde hij de eerste burger van Coronie het nakijken in aanwezigheid van zijn onderdanen. Hoofdschuddend en met een schampere lach sprak de slager daarna onder het genot van zijn macoortje over de districtscommissaris: pina pina boi, mi e taigi yu<\/em>!! (armoedzaaier, zeg ik je!!) Maar voor dag en dauw ging diezelfde slager aankloppen bij het nog in diepe slaap verkerende echtpaar met het verzoek of hij het biljet van 100 gulden terug zou kunnen krijgen. Het was namelijk bestemd voor de aankoop van een slachtkoe voor zijn slagerij.\u00a0 Er zullen wel meer anekdoten bekend zijn, maar deze is volgens mij de bekendste.<\/p>\n\n\n\n

Als de biedkuku was afgelopen kon het dansen beginnen.<\/p>\n\n\n\n

Tot slot<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Als Coroniaan mag je toch wel trots zijn op dit unieke en samenbindende gebruik van de vorige generatie. Het werd overal in Coronie gecultiveerd: van Ingikondr\u00e9 tot en met Burnside en werd niet belemmerd door geloofsovertuiging.  Hopelijk komt ooit een bruidspaar op het idee dit mooie gebruik weer in het leven te roepen, vooral in deze \u201cprecaire\u201d tijden waarin Coronianen en andere Surinamers leven. Het hoeft niet per s\u00e9 in Coronie, maar ook elders in het land, zolang het maar wordt erkend als een unieke vinding van Coronianen.<\/p>\n\n\n\n

Als u als lezer aanvullingen heeft, anekdoten kent, kunt u deze zenden aan mij via webmaster@coronie.eu<\/a>, en ik zal die aan het verhaal toevoegen voorzover deze toegevoegde waarde hebben.<\/p>\n\n\n\n

Aanvulling 1<\/strong> Anekdote: Oom X had een buitenechtelijke relatie met tanta Y.
Hij nam haar stiekem mee naar  een huwelijksfeest waar hij op die avond ceremoniemeester was. Ze dachten dat niemand wat af wist van hun relatie. Het werd laat en tanta Y wilde naar huis gaan, maar moest begeleid worden door oom X.
Ze  seinde diverse malen naar hem, maar hij had het druk  met het laatste stukje koek. Om haar nu kenbaar te maken dat hij de boodschap had begrepen, verzon hij heel snel iets tijdens het bieden en riep uit:  
NA PIS’ KUKU DIS’ NEN: “WACHT MIJ OP DE HOEK!”
Hij ging ervan uit dat alleen tanta Y het zou begrijpen. Wat intelligent \ud83d\ude02 <\/p>\n\n\n\n

Herwin Hooplot <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

In deel 1\/2 is ingegaan op het fenomeen biedkuku: betekenis, oorsprong en vormgeving op de dag voorafgaand aan het huwelijk. Hieronder wordt ingegaan op de gebeurtenissen op de huwelijksdag zelf. De grote vraag is dan: suma wan pai opo a koto? Huwelijksdag   Op de huwelijksdag ging het bruidspaar allereerst \u2026 Verder Lezen… → <\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"pgc_sgb_lightbox_settings":"","footnotes":""},"categories":[12,9],"tags":[],"class_list":["post-8364","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-historie","category-tori-oso"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/coronie.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8364","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/coronie.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/coronie.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/coronie.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/coronie.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8364"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/coronie.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8364\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9835,"href":"https:\/\/coronie.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8364\/revisions\/9835"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/coronie.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8364"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/coronie.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8364"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/coronie.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8364"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}